Feiten en fabels

Over voeding, frituren en snacks

“Kroket is snack nummer 1”

kroket

De oer-Hollandse kroket staat in ons eigen land toch niet op nummer 1 als het gaat om de meest favoriete gefrituurde snack. Met stip op nummer 1 staat de frikandel. En dan het liefst de speciale; met curry, mayo en uitjes. Per jaar eten wij Nederlanders er bijna 600 miljoen, we zijn een echt frikandellenland! Vergeet de fabels over de ingrediënten; de frikandel is eigenlijk gewoon een afstammeling van de gehaktbal. De naam komt van de Frikandelle: een Duitse platte gehaktbal.

“Verzadigde vetten zijn ongezond”

feiten_over_vetten

Nog niet zo lang geleden werd dit gedacht, maar is hard op weg naar het rijk der fabelen. Verzadigde vetten zouden voor problemen met hart- en bloedvaten zorgen. Maar steeds meer onderzoeken tonen aan dat de werkelijkheid stukken genuanceerder ligt. Wetenschappers van Harvard analyseerden 21 studies naar de effecten van verzadigde vetten. Ze bevatten gegevens van maar liefst 315.000 mensen die voor een periode van 5 tot 23 jaar zijn gevolgd. De resultaten verrasten iedereen: er bleek geen enkel verband tussen de inname van verzadigd vet en hart- en vaatziekten.
Hoe zit dit? Er zijn veel verschillende verzadigde vetten, waarvan slechts een klein aantal ongezond blijken te zijn. De meerderheid heb je zelfs nodig. Deze vetzuren dragen bij aan de energiehuishouding, sterke botten en een gezonde lever-, hart-, en longfunctie. Ook een goede zenuwsignaalverwerking en een sterke weerstand heb je deels aan hen te danken. Bovendien behouden verzadigde vetten hun goede eigenschappen wanneer ze de frituurpan ingaan, in tegenstelling tot onverzadigde vetten.

“Van frietjes krijg je puistjes”

van_friet_krijg_je_puistjes

‘Neem geen chocola of friet, daar krijg je puistjes van!’ Grote kans dat dit tegen jou als puber wel eens is gezegd. Dit is echt een fabel; er is helemaal geen relatie te vinden tussen het eten van friet of chocola (of mayonaise) en het krijgen van een slechte huid. Hormonen zijn de boosdoeners. Ook overgevoeligheid voor bepaalde voedingsstoffen kunnen een rol spelen. Ook roken en make-up kunnen bijdragen aan acne, maar het eten van chocola of gefrituurde lekkernijen heeft er dus niets mee te maken.

“Friet maakt gelukkig”

friet_maakt_gelukkig

Dit valt onder de categorie feiten. Friet vervangt je partner dan misschien niet, maar het maakt je zeker wel gelukkig. Dit is gebleken uit Brits wetenschappelijk onderzoek. Waarschijnlijk komt dit door het hoge koolhydraatgehalte – daar word je rustig van. Daarnaast blijken de geur en smaak van friet je even mee terug te nemen naar je fijne jeugdherinneringen. Denk maar eens aan die middagen op het strand, toen je na het zwemmen een lekker frietje mocht halen.

“Van friet en snacks word je dik”

snacks

Dit is echt een fabel. Friet en snacks op zichzelf maken jou niet dik. Het gaat erom hoeveel calorieën jij op een dag eet. Dik worden is het gevolg van meer calorieën binnenkrijgen dan er verbrand worden. Wanneer jij goed beweegt en voor een gebalanceerde voeding kiest, is er niets aan de hand.
De Britse Hanna Little verblufte de wereld met haar levensstijl. 15 jaar lang at zij niets anders dan friet. Toch hield ze een slank postuur. Ze haalde al haar dagelijkse calorieën uit friet. Hoewel we een gevarieerder voedingspatroon adviseren, laat het zien dat slank blijven een kwestie is van de juiste hoeveelheid calorieën.
Conclusie: eet niet te veel en te vaak. Dan kan dat bezoekje aan de frituurspecialist er absoluut mee door – zeker als deze goed frituurt!

Friet en snacks zuigen het meeste vet op tijdens het frituren

frituren

Wanneer je op de juiste manier frituurt is het tegendeel waar. Ook de kwaliteit en de versheid van het product speelt hierbij een rol. Dus wat ons betreft een fabel. Tijdens het frituren wordt friet of de snack zo heet dat het vocht een weg naar buiten zoekt. Het buitenste jasje schroeit dicht zodat er geen vet kan binnendringen. Pas nadat de friet of snack uit de frituur komt is hij weer in staat vet op te zuigen.
Daarom is het belangrijk te frituren op gepaste temperaturen van 170 tot 175 graden celsius en de producten na het frituren razendsnel van het buitenste vet te ontdoen. Daarom schudt de professionele frituurder de frietjes altijd op, omdat hij bewust is van het belang van direct uitdruipen. Thuis gaat het vaak mis. Door een te kleine frituurpan, verkeerde temperaturen en niet of traag uitlekken nemen de frietjes en snacks onnodig vet op. Tel daarbij op het gedoe rondom het verversen van het frituurvet of -olie en dan is de keuze om je frietjes en snacks lekker bij de professionele frituurder te halen snel gemaakt!

Gefrituurd eten bevat veel transvet

roomboter

Eind vorige eeuw een feit, nu een fabel. De frituurvetten die vroeger werden gebruikt bevatten te veel schadelijke transvetten. Sinds het gevaar van transvet voor hart- en bloedvaten bekend is, is professioneel friturend Nederland massaal overgestapt op vetten en oliën met minder (< 5%) transvet.

Alleen vloeibaar vet is goed frituurvet

In de strijd tegen transvet zijn veel professionele frituurders overgestapt op vloeibaar vet. Deze vetten bevatten bovendien minder verzadigde vetzuren dan de traditionele frituurvetten. Maar betekent dit dat elk vast vet per definitie ongezond is? Nee, dit is zeker niet het geval. Vetten en margarines waarin nog de ongezonde transvetzuren kunnen zitten zijn weliswaar vaak van vaste vorm, maar niet elke vast vet is ongezond. Een mooi voorbeeld hiervan is roomboter. Ook de ontwikkelingen bij het produceren van vaste vetten hebben niet stilgestaan. Fabrikanten van frituurvetten –en oliën bieden tegenwoordig naast de vloeibare varianten alleen nog maar vaste frituurvetten aan met minder dan 5% transvet. Ook met het authentieke frituren in dierlijk vet, zoals Ossewit, is helemaal niets mis. Deze vetten bevatten weliswaar meer verzadigd vet dan de meeste plantaardige vetten -en oliën, maar de ongezonde transvetten blijven ook hierin ver onder de vastgestelde norm. Bovendien blijft het vetpercentage van frietjes zo rond de 10% wanneer ze op de juiste manier worden gefrituurd én direct na het frituren goed worden opgeschud in een friettrechter, of als je ze thuis bakt in een schaal met keukenpapier. Het vet krijgt dan minder de kans om in het frietje te trekken. Frituurvet of -olie en de kwaliteit (conditie) ervan is zeer bepalend voor de smaak van de friet en de snacks. Sommige professionele frituurders maken een eigen blend van plantaardige -en dierlijke vetten en oliën. Ook de fabrikanten van frituurvetten –en oliën haken op deze trend in. Uit onderzoek is gebleken dat in een portie friet gefrituurd door een professionele frituurder tegenwoordig nog maar nauwelijks transvetzuur zit. Minder dan...

Lees verder

Ovenfriet is gezonder dan gefrituurde friet

oven_fritesDat ovenfriet gezonder is dan traditioneel bereidde friet is een fabel. Het feit dat iets gefrituurd wordt wil niet zeggen dat het daarmee ongezond wordt. Ovenfrieten leveren wel minder calorieën dan echte frieten. Vergeet niet: net als alle diepgevroren frieten zijn ook ovenfrieten al een keer voorgebakken! Volgens velen wijkt de smaak en structuur van ovenfriet sterk af van gefrituurde friet. Juist het frituurproces geeft friet zijn unieke knapperigheid en volle smaak. Ook friet uit bijvoorbeeld de Acty-fry van Tefal kan niet tippen aan een goed gefrituurd frietje van de professionele frituurder. Bovendien vet wordt in je lichaam gebruikt als brandstof en heb je normaal gesproken ongeveer 60 tot 80 gram vet per dag nodig.

De friet komt uit België

map_belgie

Voor onze zuiderburen een feit, maar wat ons betreft een fabel. Dat friet lekker is en niets met ongezond voedsel te maken heeft zijn we het met de Belgen helemaal eens, maar naar de werkelijke herkomst van het frietje blijft het gissen. Zijn het de Spanjaarden, het volk dat de aardappel naar Europa haalde? Of misschien de Fransen? Hun 18e eeuwse kookboeken hintten al naar iets wat verdacht veel op friet lijkt. Of zijn het toch gewoon de Belgen, die bij het dichtvriezen van de Maas hun honger stilden door aardappels in visvorm te snijden en te bakken in hete olie?
Het meest waarschijnlijk is dat, zoals vele culinaire ontwikkelingen, de friet geleidelijk is ontstaan. Hoewel we waarschijnlijk nooit zullen weten welk land zich de ware frietpioneer mag noemen; lekker vinden we het allemaal.